Reactie Voorjaarsnota: kabinet kiest niet voor gezondheid
In april constateerden de umc’s van Nederland dat de voorjaarsnota 2025 (opent in nieuw tabblad) opnieuw laat zien dat gezondheid voor dit kabinet geen prioriteit heeft. De aangekondigde maatregelen betekenen minder investeringen in zorg, preventie en wetenschappelijk onderwijs.
“Gezondheid is ons grootste goed, maar niet voor dit kabinet,” stelt Helen Mertens, voorzitter van UMCNL. “Door nu niet te investeren, betalen we straks de rekening in de vorm van hogere zorgkosten, minder welzijn en lagere productiviteit.”
Volgens de umc’s schuift het kabinet urgente vraagstukken, zoals pandemische paraatheid, voor zich uit, met risico’s voor de gezondheid van alle Nederlanders. Ook het ontbreken van aandacht voor preventie en leefstijl vergroot de gezondheidskloof. Daarnaast raakt de bezuiniging op het hoger onderwijs de toekomst van de zorg direct. Juist nu is investeren in kennis, innovatie en professionals nodig om Nederland gezond en weerbaar te houden, vandaag én morgen.
Minisymposium Parlement & Wetenschap
Tijdens het jaarlijkse minisymposium van Parlement & Wetenschap op 11 juni spraken Tweede Kamerleden en wetenschappers over de vraag hoe we de zorg toekomstbestendig houden.
Bertine Lahuis, voorzitter raad van bestuur Radboudumc en vicevoorzitter UMCNL, benadrukte het belang van langetermijndenken: “Denk bij beleidsbeslissingen aan komende generaties. Hun toekomst staat op het spel. We moeten anders gaan werken: slimmer, samen en vraaggestuurd.”
Innovatie begint met het stellen van de juiste vragen. Wat hebben patiënten en zorgverleners écht nodig? Alleen dan kunnen we bepalen welke vernieuwingen waardevol zijn.
Het Nederlandse zorgstelsel biedt een sterke basis, maar vraagt om samenwerking tussen artsen, verzekeraars, ziekenhuizen en patiënten om innovatie structureel en duurzaam te laten bijdragen aan betere zorg.
Inzet voor de gezondheid van morgen
UMCNL zet zich breed in voor de toekomst van de zorg, met dit jaar tastbare resultaten op meerdere belangrijke thema’s.
Val kabinet: koers houden voor de zorg van morgen
De umc’s van Nederland keken in juni met gemengde gevoelens naar het einde van het kabinet Schoof I en de coalitie van PVV, VVD, BBB en NSC. Op het gebied van onderzoek en innovatie zijn pijnlijke keuzes gemaakt die de academische zorg en wetenschap hebben geraakt. Tegelijkertijd snakt de zorg naar stabiliteit en voortgang.
Aan de AZWA-tafel (opent in nieuw tabblad) is intensief samengewerkt met zeventien partijen aan de noodzakelijke transformatie van de zorg. Die brede urgentie blijft onverminderd bestaan.
De uitdagingen zijn helder: het aanpakken van arbeidsmarktkrapte, het verbeteren van databeschikbaarheid en het versnellen van passende zorg, preventie en duurzaamheid. Wat de politieke toekomst ook brengt, de umc’s blijven – samen met hun partners – werken aan een sterke, innovatieve en toekomstbestendige zorg voor iedereen.
Verkiezingsmanifest
Verkiezingen 2025: koers houden voor de gezondheid van morgen
De uitdagingen in de zorg nemen toe: dubbele vergrijzing, personeelstekorten en stijgende kosten zetten de toegankelijkheid en betaalbaarheid onder druk.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen lieten de umc’s een krachtig geluid horen met het manifest Voor de gezondheid van morgen (opent in nieuw tabblad). De umc’s riepen de politiek op om koersvast te investeren in kennis, innovatie en samenwerking.
UMCNL-voorzitter Helen Mertens benadrukte: “We werken met visie, kennis en kunde aan toegankelijke zorg en een gezonde toekomst. Maar om dat waar te maken, zijn politieke keuzes nodig die verder reiken dan één kabinetsperiode.”
Het manifest richt zich op drie centrale thema’s – zorg die werkt, kennis en innovatie, en een gezonde samenleving – en vraagt aandacht voor acht onderwerpen, waaronder personeel, duurzaamheid, databeschikbaarheid, geneesmiddelen en weerbaarheid.
De boodschap is helder: kies voor langetermijninvesteringen die gezondheid en zorg structureel versterken.
Lees hier: UMCNL-verkiezingsmanifest 2025 (opent in nieuw tabblad)
Lees hier: Uitgebreide verkiezingsinzet UMCNL 2025 (opent in nieuw tabblad)
Naast ons eigen verkiezingsmanifest hebben we als UMCNL in coalitieverband meegeschreven aan het verkiezingsmanifest van de Brancheorganisaties Zorg (BoZ).
Lees hier: BoZ-verkiezingsmanifest 2025 (opent in nieuw tabblad)
De Zorgtoost:
Een nieuwe Prinsjesdagtraditie is geboren
Op de derde dinsdag van september vond in Den Haag de allereerste Zorgtoost (opent in nieuw tabblad) plaats, een nieuwe Prinsjesdagtraditie, georganiseerd door UMCNL. Zorgbestuurders, Kamerleden, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit wetenschap, onderwijs en bedrijfsleven kwamen samen om te reflecteren op de kabinetsplannen en vooruit te kijken naar de toekomst van de zorg.
UMCNL-voorzitter Helen Mertens benadrukte in haar speech het belang van samenwerking in een tijd van onzekerheid: “De toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg staan onder druk. Juist nu moeten we samen de juiste keuzes maken, de keuzes van vandaag bepalen de gezondheid van morgen.” Ook demissionair minister Jan Anthonie Bruijn (VWS) onderstreepte de noodzaak om koers te houden bij de uitvoering van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Mertens sloot af met een wens: “Wat ons betreft wordt de Zorgtoost een jaarlijkse traditie, op de gezondheid van morgen.”
Prinsjesdag: structureel investeren in gezondheid
Een toekomstbestendig en gezond Nederland vraagt om structurele investeringen in zorg, preventie en onderzoek, niet om incidentele middelen. Toch blijft die noodzakelijke langetermijnaanpak uit, blijkt uit de Prinsjesdagplannen (opent in nieuw tabblad).
UMCNL-voorzitter Helen Mertens reageerde in september op de Prinsjesdagplannen: “Een veilig Nederland kan niet zonder sterke zorg. We roepen het kabinet op om structureel te investeren in het weerbaar houden van onze zorg.”
De dubbele vergrijzing, stijgende zorgvraag en het groeiende personeelstekort vragen om gerichte investeringen in preventie, innovatie en kennisontwikkeling. UMCNL vindt het onbegrijpelijk (opent in nieuw tabblad) dat de aangekondigde bezuinigingen op deze terreinen niet worden teruggedraaid.
Positief is de voortgang rond het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), waarin partijen samenwerken aan passende zorg, digitalisering en preventie. Mertens: “De brede uitrol van veelbelovende AI-toepassingen kan wat ons betreft niet vroeg genoeg beginnen, daar profiteren patiënten én zorgverleners direct van.”
Verkiezingscampagne
In oktober gingen de verkiezingscampagne van de politieke partijen van start met flyeren op de markt, interviews in kranten en tv-debatten.
Begin oktober publiceerde het CPB de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen. De doorrekeningen lieten zien dat investeringen in kennis en innovatie aantoonbaar bijdragen aan groei, gezondheid en veerkracht. Toch waarschuwt UMCNL voor toenemende gezondheidsverschillen door maatregelen als hogere eigen bijdragen en een bevroren basispakket. “De toegang tot zorg mag nooit afhangen van je portemonnee.”
UMCNL vindt het daarnaast wel goed dat bijna alle partijen zich willen inzetten voor preventie, bijvoorbeeld door te investeren in leefstijlpreventie, het invoeren van een verbruiksbelasting op vapes of een belasting op suiker.
Met een mooie reeks dubbelinterviews liet UMCNL in deze verkiezingscampagne zien wat er nodig is voor een weerbare samenleving. UMCNL pleit voor structurele investeringen (opent in nieuw tabblad) in preventie (opent in nieuw tabblad), kennis (opent in nieuw tabblad) en gelijke kansen. Alleen met een koersvaste en toekomstgerichte (opent in nieuw tabblad) aanpak blijft zorg in Nederland toegankelijk (opent in nieuw tabblad), betaalbaar en van hoge kwaliteit (opent in nieuw tabblad), voor iedereen.
Hoe de umc’s in de maanden voor de verkiezingen het verkiezingsmanifest onder de aandacht brachten in politiek Den Haag is te lezen in het dubbelinterview (opent in nieuw tabblad) in het Janus magazine met Helen Mertens, voorzitter UMCNL, en Hans van Goudoever, voorzitter raad van bestuur Amsterdam UMC en vicevoorzitter van UMCNL.
Verkiezingsdebatten: gezondheid, zorg en kennis op de politieke agenda
In oktober organiseerde UMCNL maar liefst drie verkiezingsdebatten mee.
Het Gezonde Generatie verkiezingsdebat
‘Wat gaan politieke partijen doen voor de gezondheid van onze jeugd?’ Deze vraag stond centraal tijdens het Gezonde Generatie verkiezingsdebat op 8 oktober in Den Haag. GGD-GHOR en UMCNL waren partners van dit debat. Er werd gesproken over wettelijke gezondheidsdoelen, de noodzaak van bewegen en sociaal emotionele vaardigheden in het onderwijscurriculum, het goedkoper maken van gezonde producten en het belasten van ongezonde producten en het beschermen van onze kinderen tegen marketing van ongezonde producten door wetgeving. GroenLinks-PvdA, D66, CDA, Volt en SP waren het erover eens dat gezondheidsverschillen moeten worden aangepakt én lange termijnbeleid echt nodig is.
Het Kenniscoalitiedebat
GroenLinks-PvdA, VVD, D66 en CDA waren eensgezind tijdens het Kenniscoalitiedebat (opent in nieuw tabblad) op 21 oktober in Den Haag: we werken toe naar de 3% bbp besteden aan kennis en innovatie. “Wetenschappelijk onderzoek en de kennis die dat oplevert is essentieel voor alle maatschappelijke vraagstukken waar we ons mee geconfronteerd zien. Klimaat, energietransitie en zéker op terrein van gelijke kansen op gezondheid en de grote zorgvraag. Daarom is het van belang dat de politiek blijft investeren in onderzoek en innovatie, en koers houdt om de norm van 3% van het bbp aan kennisinvesteringen vast te houden,” aldus Melanie Schmidt, directeur UMCNL tijdens het netwerkmoment met Kamerleden na afloop van het debat.
Het Grote Zorgdebat
Tijdens Het Grote Zorgdebat (opent in nieuw tabblad), mede georganiseerd door UMCNL, debatteerden D66, VVD, GroenLinks-PvdA, CDA en SP over werken in de zorg, de wachtlijsten, preventie en hoe zij dit allemaal gaan betalen.
Een bomvol Beatrixtheater met ruim 1200 bezoekers én naar schatting 33.000 online kijkers wezen uit dat zorg en gezondheid een prominente plek verdienen in het politieke debat. “Ook deze avond bleek weer dat we nú keuzes moeten maken voor een toekomstbestendige en weerbare zorg,” zegt Helen Mertens. Nagenoeg alle debatterende politici wilden steviger inzetten op preventie. De debaters vonden elkaar ook in het belang van goede gegevensuitwisseling in de zorg. Helen Mertens sprak de Kamerleden voorafgaand aan het debat tijdens een netwerkmoment over het belang te investeren in gezondheid.
Verkiezingsuitslag
UMCNL heeft alle nieuwgekozen Kamerleden en partijen (opent in nieuw tabblad) gefeliciteerd met hun zetel in de Tweede Kamer en roept op om gezondheid en zorg centraal te stellen in de formatie.
Oproep: investeer in een sterke en stabiele positie van Nederland als kennisland.
Samen met de partijen uit de Kenniscoalitie heeft UMCNL de politieke partijen gefeliciteerd en de hoop uitgesproken samen met de politiek stappen te zetten voor een sterker kennis- en innovatieland. De Kenniscoalitie roept een volgend kabinet op om vol in te zetten op de doelstelling om in 2030 3% van het bbp aan R&D uitgaven te besteden.
“We werken met visie, kennis en toewijding aan een gezonde toekomst en weerbare zorg,” zegt Helen Mertens, voorzitter van UMCNL. “Maar daarvoor zijn politieke keuzes nodig die lef en leiderschap tonen.”
Nieuwe Kamerleden van start
In november werd de nieuwe Tweede Kamer geïnstalleerd, met maar liefst 55 nieuwe Kamerleden. UMCNL heeft de Kamerleden met de portefeuilles VWS, OCW en EZ van harte gefeliciteerd met hun verkiezing tot Kamerlid. De Kamerleden ontvangen van UMCNL een EHBO-setje. Goed om bij de hand te hebben in geval van nood. Maar ook gevuld met kleine teasers van het unieke werk dat we binnen de umc’s doen op het snijvlak van zorg, kennis en innovatie.
Brief aan de informateur
Formatie in volle gang
De formatie van een nieuw kabinet is in december in volle gang. D66 en CDA hebben gezamenlijk een ambitieuze agenda gepubliceerd en inmiddels is VVD aangesloten aan de formatietafel, onder leiding van informateur Rianne Letschert.
UMCNL heeft de informateur een brief gestuurd met de boodschap dat de umc’s graag meedenken met de formerende partijen om, vanuit gedeelde verantwoordelijkheid, te werken aan een positieve agenda om Nederland vooruit te helpen.
UMCNL heeft de partijen de volgende prioriteiten meegegeven:
- Van zorg naar gezondheid: het verkleinen van gezondheidsverschillen als prioriteit
- Kennis en innovatie: investeren in vooruitgang
- Werken aan toekomstbestendige zorg en een weerbare samenleving: samen sterker
