Ondertekening Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Op 8 september is het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) ondertekend. Met dit akkoord willen de betrokken partijen, waaronder UMCNL, de koers van het Integraal Zorgakkoord versnellen, verbreden en verdiepen. Op die manier blijft zorg toegankelijk en betaalbaar voor iedereen. Een belangrijk onderdeel is de versterking van de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein. Ook sluit het AZWA nauw aan op het eerder gesloten Integraal zorgakkoord en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg.
Helen Mertens, voorzitter van de UMCNL: “We zijn verheugd met dit akkoord, dat naadloos aansluit bij de strategie van de umc’s van Nederland. We zetten gezamenlijk in op digitalisering, preventie en passende zorg. Zodat iedereen, ook over tien jaar, toegang heeft tot volwaardige zorg.”
Paul Boomkamp, bestuurslid en betrokken bij het AZWA voegt daaraan toe: “We staan voor grote uitdagingen in de zorg, het is goed dat we deze met het AZWA gezamenlijk aanpakken. Als umc’s dragen we hier graag aan bij, vanuit onze unieke rol in zorg, wetenschap en onderwijs. Laten we samen hard werken aan de gezondheid van morgen.”
Concentratie en spreiding oncologische en vaatchirurgische zorg
Vanaf 2027 worden 18 complexe behandelingen bij kanker en vaatziekten alleen nog uitgevoerd in ziekenhuizen die deze ingrepen voldoende vaak doen. Deze landelijke afspraken over zogenoemde volumenormen zijn in maart 2025 vastgesteld. De afspraken zorgen ervoor dat complexe zorg wordt geconcentreerd waar de meeste expertise is, terwijl minder complexe zorg juist breder beschikbaar blijft. Hierdoor is het mogelijk om de kwaliteit van zorg te waarborgen en de gezondheidszorg in de toekomst toegankelijk te houden.
In november hebben de zeven regio’s afgesproken welke behandeling daadwerkelijk plaatsvindt in welk ziekenhuis. De afspraken gaan in op 1 januari 2026, maar de ziekenhuizen krijgen een jaar de tijd om alles goed te regelen.
Volgens UMCNL-bestuurslid Ate van der Zee draait dit niet alleen om concentratie van hoogcomplexe zorg, maar ook om shared care en een slimme spreiding van zorg (opent in nieuw tabblad), zodat kennis gedeeld wordt en de capaciteit van alle ziekenhuizen optimaal benut blijft. Het doel: voor iedere patiënt de juiste zorg op de juiste plek.
Weerbare zorg: voorbereid op de toekomst
Een veilig Nederland kan niet zonder een sterke en weerbare zorg. Dat stelt Helen Mertens in haar verkiezingsblog op Skipr. De umc’s bereiden zich, samen met andere ziekenhuizen, actief voor op crisissituaties: van pandemieën en overstromingen tot cyberaanvallen en zelfs oorlog. In Trouw (opent in nieuw tabblad) vertelden bestuurders, waaronder Carina Hilders, bestuursvoorzitter bij het UMC Utrecht, hoe er gewerkt wordt aan draaiboeken om ook in extreme omstandigheden zorg te kunnen blijven bieden.
Weerbare zorg vraagt om een stevige basis. De dubbele vergrijzing, toenemende zorgvraag en personeelstekorten maken structurele investeringen in preventie, onderzoek en innovatie onmisbaar. Daarnaast pleiten (opent in nieuw tabblad) de umc’s voor het versterken van strategische voorraden, veilige data-infrastructuur en technologische vernieuwing. Alleen met samenwerking, voorbereiding en langjarige investeringen blijft de zorg veerkrachtig – zodat patiënten ook in tijden van crisis kunnen rekenen op de juiste zorg.
Kiezen voor kennis in Europa
In 2025 mengden de umc’s zich actief in het Europese debat over de toekomst van onderzoek en innovatie. Aanleiding waren de plannen van de Europese Commissie voor het nieuwe Research Innovation & Framework Programme (FP10), het grote Europese programma voor onderzoeksfinanciering, en het meerjarig financieel kader (MFF). Wij hadden in november 2024 het position paper Towards the 10th EU Research & Innovation Framework Programme (opent in nieuw tabblad) ingediend in de consultatiefase. In het paper benadrukken wij het belang van stevige Europese investeringen in gezondheidsonderzoek en in de onderzoeksinfrastructuren die dit mogelijk maken. In 2025 publiceerden wij een aanvullend paper naar aanleiding van de gepubliceerde voorstellen van de Europese Commissie.
Wij spreken onze waardering uit voor het voornemen van een zelfstandig Europees onderzoeksprogramma, maar waarschuwen dat het voorgestelde FP10-budget van 175 miljard euro onvoldoende is. We pleiten voor gerichte investeringen in gezondheid, datagedreven innovatie, fundamenteel en translationeel onderzoek en in programma’s zoals de European Reference Networks die cruciaal zijn voor samenwerking rond zeldzame en complexe aandoeningen. Ook vragen we aandacht voor een goede balans tussen vroege onderzoeksfasen (waar nieuwe ideeën ontstaan) en meer toegepaste innovatie, en voor het behoud van het civiele karakter van Europees onderzoeksbeleid.
Om deze boodschap te versterken reisde de voltallige commissie Onderzoek & Onderwijs (O&O) in maart 2025 naar Brussel voor gesprekken met diverse departementen van de Europese Commissie, de Europese onderzoeksraad (ERC), Europarlementariërs, Neth-ER en de Permanente Vertegenwoordiging. Daarnaast waren we in 2025 actief in de kenniscampagne van Neth-ER richting de Europese begrotingsonderhandelingen.
Met deze inzet benadrukken we dat investeren in kennis geen kostenpost is, maar een voorwaarde voor een gezond en weerbaar Europa. Wie nu kiest voor kennis, kiest voor gezondheid morgen.
Bijeenkomst Geneeskundig Opleidingscontinuüm
De professional van de toekomst
Hoe leiden we artsen op die voorbereid zijn op de zorg van morgen? Die vraag stond centraal tijdens de bijeenkomst over het Geneeskundig Opleidingscontinuüm en de Actieplannen Meer Extramurale Artsen op 2 juni 2025 in Utrecht. Meer dan honderd studenten, artsen, opleiders, beleidsmakers en bestuurders uit de hele zorgketen gingen met elkaar in gesprek over toekomstgericht onderwijs en over het aantrekkelijker maken van loopbaanpaden buiten het ziekenhuis.
De urgentie werd breed gevoeld. Zoals Menno Reijneveld het verwoordde (opent in nieuw tabblad): “Meer extramurale artsen is geen optie, maar noodzaak.” Inspirerende pitches lieten zien hoe dat in de praktijk vorm krijgt: met meer extramurale leer- en werkervaringen, programma’s die jonge artsen helpen regie te nemen over hun loopbaan en een opleiding die beter aansluit op de maatschappelijke zorgvraag.
In het afsluitende debat benadrukten alle partijen het belang van gezamenlijke verantwoordelijkheid. De bijeenkomst markeerde een belangrijke stap naar een toekomstbestendig opleidingscontinuüm, waarin artsen worden opgeleid die passen bij de zorg van vandaag én morgen.
Citrienfonds 3.0: van idee naar uitvoering
Het Citrienfonds 3.0 (opent in nieuw tabblad) is een jaar onderweg en de drie nieuwe programma’s Samen de Zorg Vergroenen, Anders Werkt Beter en Digitaal mee in de zorg hebben een vliegende start gemaakt. Samen met tientallen ziekenhuizen, umc’s en andere partners zetten zij concrete stappen om de zorg groener, slimmer en inclusiever te maken. In het eerste jaar zijn ideeën opgehaald, getoetst en vertaald naar projecten die in de komende periode in de praktijk worden gebracht. Het fundament is gelegd voor structurele vernieuwing:
- Vermindering van de milieu-impact van de zorg.
- Slimmere organisatie van het werk voor zorgprofessionals.
- Digitale inclusie, zodat iedereen mee kan doen in de zorg.
Zoals de voorzitter van de Regiegroep Citrien, Helen Mertens, aangeeft: “Het Citrienfonds zet innovatie in beweging met als doel een toekomstbestendige zorg voor iedereen.”
Whitepaper Zeggenschap in de zorg
Zeggenschap van zorgprofessionals staat hoog op de agenda. Verpleegkundigen, verzorgenden en begeleiders, maar óók medisch ondersteunende beroepsgroepen en andere professionals hebben een sterke positie nodig. Verpleegkundig leiderschap speelt hierin een belangrijke rol.
Zeggenschap gaat verder dan de werkvloer. Ook toezichthouders spelen een sleutelrol. In de whitepaper Toezien op zeggenschap (opent in nieuw tabblad), ontwikkeld door het landelijk Actieplan Zeggenschap in de Zorg en de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ), worden praktische handvatten geboden om de stem van zorgprofessionals structureel te versterken.
Van leiderschap en medezeggenschap tot governance en toezicht: zeggenschap in de zorg is een gezamenlijke opgave. Alleen door gelijkwaardig samen te werken kunnen we zorgen voor toekomstbestendige, mensgerichte zorg (opent in nieuw tabblad).
Samen sterker door onderzoeksinfrastructuren
Onderzoeksinfrastructuren vormen de ruggengraat van medisch-wetenschappelijk onderzoek. Ze maken het mogelijk om nieuwe kennis te ontwikkelen en te vertalen naar betere zorg en gezondheid. In en rond de umc’s komen apparatuur en faciliteiten, data-infrastructuren en gespecialiseerde professionals samen; van imagingcentra en biobanken tot veilige dataplatforms en research nurses, datastewards en methodologen. Deze voorzieningen zijn onderdeel van bredere regionale, nationale en internationale netwerken die door vele partners worden opgebouwd en benut.
Met het startdocument Samen sterker – Onderzoeksinfrastructuren voor gezondheid en zorg (opent in nieuw tabblad)schetsen de zeven umc’s hoe deze infrastructuren toekomstbestendig blijven in een snel veranderende wereld. Dat vraagt om bewuste keuzes: bundelen waar het kan, concentreren waar het nodig is en samenwerken waar dit waarde toevoegt. Hiermee geven de umc’s uitvoering aan de strategie Samen voor de gezondheid van morgen (opent in nieuw tabblad)en nodigen zij partners uit om verder te bouwen aan een gedeeld onderzoekslandschap.
De umc’s formuleren vier actielijnen (opent in nieuw tabblad) voor versterking: gezamenlijke prioriteiten, sterkere regionale aansluiting, samenwerking op scienceparken en campussen, en gezamenlijke ontwikkeling met hogescholen en universiteiten. Zo blijft Nederland toonaangevend en creëren we samen de kennisbasis voor de gezondheid van morgen.
Een nieuwe visie op werkgeverschap
De zeven umc’s presenteerden in oktober hun gezamenlijke Werkgeversvisie 2025–2030: (opent in nieuw tabblad) een toekomstgericht kompas om goed, gezond en betekenisvol werken in de zorg mogelijk te maken. De druk op de zorg neemt toe, het personeelstekort groeit en technologie verandert het werk razendsnel. Daarom moeten umc’s oude patronen los durven laten: niet harder rennen, maar het systeem zelf veranderen. De visie gaat uit van vier leidende principes:
- Vertrouwen: een veilige, open cultuur waarin werkplezier en vitaliteit centraal staan.
- Vakmanschap: ruimte voor talent, groei en het verminderen van administratieve lasten.
- Technologische vernieuwing: slim digitaliseren en AI inzetten om menselijk contact te versterken.
- Ruimte om werk opnieuw vorm te geven: dynamische loopbanen, flexibiliteit en mobiliteit binnen een wendbare organisatie.
Een mooi voorbeeld van vitaliteit is de campagne ‘De week van de Nachtwerker (opent in nieuw tabblad).’ Nachtwerkers zijn onmisbaar om 24 uur per dag goede zorg voor patiënten te leveren. En hoewel nachtdiensten vaak mooie diensten zijn, kan langdurig nachtwerk sociaal en fysiek belastend zijn. Daarom hebben de umc’s vanaf 26 oktober, met het ingaan van de wintertijd, een week lang de Nachtwerkers in het zonnetje gezet door aandacht te besteden aan de gezondheidsaspecten van nachtwerk.
Thema’s als ‘Nachtwerk en je biologische klok’, ‘Gezond roosteren en nachtwerk’, ‘Nachtwerk is topsport’, ‘Eet je fit in de nacht’ en ‘Slaap je fit na je nachtdienst’ kwamen daarbij uitvoering aan bod. De campagne ging gepaard met een nieuwe themapagina nachtarbeid in de arbocatalogus ‘Dokter Hoe (opent in nieuw tabblad)’. Naast het delen handige tips van experts en ervaringsdeskundigen, werden speciaal voor de week vier nieuwe podcasts opgenomen. Luister ze hier. (opent in nieuw tabblad)
