Minder vinkjes, meer aandacht voor de patiënt
Binnen het project Zinvolle Registratie gaan artsen en verpleegkundigen terug naar de tekentafel en selecteren zij zelf indicatoren die bijdragen aan de kwaliteit van zorg. Het doel is de administratiedruk verminderen en zorgprofessionals stimuleren om de zorg continu te verbeteren. ZIRE vraagt om een andere manier van werken. Zo ook voor de IC’s die deze werkwijze de komende jaren gaan doorvoeren. Er wordt een stoplijst gemaakt én incidenten worden op een andere manier gemeld.
Vanaf 2017 is ZIRE geïmplementeerd in het Radboudumc op de IC en in 2021 in de Nijmeegse regioziekenhuizen en Maastricht UMC+. In het kader van de landelijke opschaling via het AZWA zijn de eerste acht koploperziekenhuizen in april 2026 gestart met zinvol registreren en in 2027 volgen de andere IC-afdelingen in Nederland. Margot Leenders, projectcoördinator landelijke opschaling en voormalig MC-verpleegkundige, ondersteunt de IC’s in de verschillende ziekenhuizen bij het invoeren van de ZIRE-principes. Leenders vertelt.
Hoe wordt bepaald welke indicatoren wel of niet op de afvinklijst komen?
“Vanuit eerder onderzoek met verschillende betrokkenen, waaronder zorgverleners en patiënten, is een generieke kernset van kwaliteitsindicatoren geformuleerd. Alle kwaliteitsindicatoren die in de kernset staan worden geregistreerd. Bijvoorbeeld het noteren van de IC-sterfte. Elk ziekenhuis maakt op basis van deze kernset een stoplijst. Deze stoplijst bestaat uit alle indicatoren die niet binnen de kernset vallen, aangevuld met andere registraties die door zorgverleners niet als zinvol worden ervaren. Een voorbeeld hiervan is de mondzorg bij een patiënt die aan de beademing ligt. Dit is standaard verpleegkundige IC-zorg en hoeft niet afgevinkt te worden in het dossier. Een kernwaarde vanuit ZIRE is het werken vanuit vertrouwen, de standaardzorg wordt verleend zonder dat dit geregistreerd hoeft te worden.”
Acht koperloper-IC’s werken sinds kort met de ZIRE-principes. Wat verandert er voor hen nog meer dan het stoppen met registraties?
“Het melden van incidenten. Eerder ging het als volgt: iets ging verkeerd, dan werd er een melding van gemaakt door de zorgverlener. Deze melding werd door een selecte groep collega’s bekeken en eventuele acties werden uitgezet, waarna er een terugkoppeling volgde aan de melder.
Na de ZIRE-implementatie is er geen meldingsmogelijkheid meer zoals op de oude manier. Nu wordt het probleem op het verbeterbord opgeschreven en ligt de verantwoordelijkheid en het eigenaarschap bij het gehele team. Bij een incident met mogelijk schadelijke gevolgen voor de patiënt worden de kwaliteitsfunctionaris en de teamleider betrokken, waarna zij samen met de zorgprofessionals een analyse maken. Daarna wordt er teruggekoppeld naar het team, zodat iedereen van het incident kan leren.”
Binnen ZIRE wordt gestimuleerd om ervaringen uit te wisselen tussen ziekenhuizen. Hoe gaat dat in zijn werk?
“Sinds april zijn er maandelijks bijeenkomsten voor de koplopersgroep waar de implementatie stap voor stap wordt doorgenomen om uiteindelijk in de praktijk geïmplementeerd te kunnen worden. Hierin is ruimte om van elkaar te leren en tips uit te wisselen. De overstap van het incidentmeldsysteem naar het verbeterbord wordt als de grootste stap ervaren. Het vraagt om een hele andere werkwijze op de vloer.”
Wat is volgens jou het meest zinloze vinkje dat voorheen gezet moest worden?
“Het aanvinken of een patiënt nuchter is, dat is onderdeel van de chirurgische checklist. Het antwoord is bijna altijd ja en zelden nee. Als een patiënt niet nuchter is voor een operatie, dan volgt daar absoluut een mondelinge overdracht over en ook een aparte overdracht naar de anesthesist. Of er is sprake van een crisissituatie, waarbij iedereen op de hoogte is van de niet-nuchter status.”
Zinvolle Registratie levert een verpleegkundige zo’n half uur tijdswinst op per dienst. Wat is het meest zinvolle of mooie wat een verpleegkundige met die extra tijd kan doen?
“Meer aandacht voor persoonsgerichte zorg. Verpleegkundigen gaan naar buiten met patiënten die weken ontzettend ziek zijn geweest. Daarnaast ontstaat er ruimte om aan kwaliteitsverbeteringen te werken. Denk aan het verbeteren van de scholing op de afdeling of implementeren van een nieuwe werkwijze. Hier was eerder geen tijd voor of één enkele verpleegkundige deed dat. Nu kan heel het team hier ruimte voor maken.”